Verantwoordelijkheid

Laatst ging er een foto rond op Facebook over een eerste hulp arts die een 19-jarige patiënt 'verloor' (de jongen stierf) en in een korte pauze even buiten een luchtje schept. Zijn emoties zijn zichtbaar in zijn houding.

Er zijn altijd gemixte redenen om verdrietig/boos/in verzet te zijn over de dood van iemand die je niet echt kent. Net als dat dit geval is bij iemand die je wel goed kent.

Stel je voor; iemand die je goed kent verliest haar kind. Dat triggert meteen al twee emoties; angst en mededogen. Angst voor het verlies van je eigen kind of de angst voor je eigen dood worden vaak als eerste getriggerd. We zouden wel willen dat mededogen er als eerste was, maar vaak zit die 'onder' onze angst. Pas als we onze eigen angst 'aangaan' en eerlijk in de ogen kijken kunnen we het mededogen ervaren. 

 

 

Vaak komen we niet verder dan een beetje een mix van angst, afschuw, verdriet, ontwijking, opluchting en mededogen. Soms gaan we dus zelfs de persoon met het verlies ontwijken, omdat we onze eigen angst niet te boven komen. Het blijft dan vaak een wat onzuiver en troebel geheel. Als we op diep nivo kunnen accepteren dat 'ja, mijn kind kan ook onverwacht sterven' 'ja, ik kan ook onverwacht sterven' 'dit is eng' 'ik heb een stiekeme opluchting dat het niet gaat over mijn kind', dan zijn we al een stuk verder. Dat vereist moed.

 

In de zorgverlening lijkt het misschien anders te zijn, maar dat is het niet. Ik zal uitleggen waarom.

In de zorgverlening hebben we een grote misvatting die door de eeuwen heen ontstaan is; wij als zorgverleners zijn verantwoordelijk voor het leven en de dood van de patiënt. 

Hoe kan iemand ooit verantwoordelijk zijn voor een ervaring van een ander? En de dood is wel degelijk een ervaring.

Mensen die bewust leven weten dat als ze boos op iemand zijn, dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor deze emotie. Dat niemand anders deze emotie kan veroorzaken dan zijzelf. Wat iemand ook 'deed'; het gebeurde buiten je en je koos boos te worden er over. Maar zelfs bewuste mensen zoeken vaak nog excuses buiten hunzelf om hun boosheid te verklaren: 'hij sloeg me' 'zij zei zulke stomme dingen over me' ' die automobilist voor me rijdt zo langzaam dat ik nu te laat kom'.

Je maakt jezelf met deze gedachten afhankelijk van je omgeving. Dit is ook van toepassing op zorgverlening. Als je denkt dat een zorgverlener jou kan redden ergens van, dan doe je namelijk hetzelfde. Alleen jij kunt jezelf redden door de beste keuzes te maken. Daarbij kan een zorgverlener een onderdeel vormen. Als je dit helemaal overlevert aan een ander kun je geluk hebben, maar ook enorme pech, dat de ander dit wel of niet goed oplost voor je (lees de blog over autonomie).

 

Als zorgverlener heb ik enorme mixen van emoties ervaren in het kader van deze enorme, ondraaglijke verantwoordelijkheid voor de gezondheid van moeder en baby.

Als ik de richtlijnen maar gewoon volgde dan liep het of goed of slecht, maar dan was het acceptabel, want ik had de richtlijnen gevolgd.

Als ik mijn gevoel/inzicht volgde of de wens van de cliënte dan liep het goed of slecht, maar dan....

Een heel onzuivere emotie mix waarin indekken en ingedekt zijn het allerbelangrijkste onderdeel vormde. Angst dus. De dood van een baby waar alle protocollen op los gelaten waren was makkelijker te 'accepteren' (ook al waren de protocollen misschien wel een schadelijke factor geweest) dan de dood van een baby waar dat niet was gebeurd. Dan was er sprake van 'schuld'.

En wat zit schuld diep in ons systeem verankerd.

 

Dus wat voelt deze arts op de foto? Voelt hij schuld en maakt dat het ondragelijk zwaar? Zit hij te denken; 'wat had ik anders moeten doen?' 'Ik had misschien eerst dit en dan pas dat?' 

Of voelt hij oprecht verdriet over het leven wat zo jong eindigde en waarmee hij even in contact was.

Voelde hij machteloosheid?

Voelde hij boosheid?

De mix aan emoties is net zo onzuiver als bij iedere andere mens. Bewustzijn van je eigen angsten is het enige wat het weer dragelijk kan maken. 

 

Ik heb een paar jaar geleden een omslag hierin gemaakt en ga hier nu helemaal anders mee om. Onbegrijpelijk voor de meeste zorgverleners, maar voor mij het enige juiste. De enige mogelijke weg zelfs. Gebaseerd op de volgende inzichten:

- Als je aanwezig bent in het 'nu' (dus niet in een mogelijke verschrikkelijke toekomst misschien over enkele minuten) dan verricht je de beste handelingen en maak je de beste beslissingen.

- Als je angst voelt over een situatie zorg dan dat je onmiddellijk weer in het 'nu' terecht komt (in het 'nu' is geen angst; alleen maar een situatie). Dat kan door vertrouwen te hebben in het leven, in je capaciteiten als zorgverlener en in de levensweg van de cliënt. Of door in je 'gewone leven' regelmatig te mediteren.

- Alle situaties zijn zoals ze zijn, wij geven ze zelf een label. Maar het 'zijn' van de situatie is wat het is. De enige mogelijkheid om hierin verder te gaan is acceptatie van elke situatie op elk moment. 

- Het leven heeft z'n verloop toch wel, met of zonder jouw zogenaamde 'hulp'. De redenen waarmee en hoelang een ziel op aarde wenst te komen zijn niet te doorgronden en zeker niet te beïnvloeden. Als jij gewoon doet wat het moment vraagt heb je alles gedaan wat er nodig was.

- De dood is onlosmakelijk met het leven verbonden. Kom je angst voor de dood onder ogen.

- Wees in alles jezelf en probeer nergens anders aan te voldoen dan aan jezelf.

 

Ik kan nog vele inzichten noemen, maar dit zijn de belangrijkste voor dit onderwerp. 

Reactie schrijven

Berichten: 1
  • #1

    anita Wolsink (zondag, 22 maart 2015 20:14)

    Wat een oprechte, zuivere beschrijving van dat wat is. ... dank je wel.